آیه 189 سوره بقره

يَسْأَلُونَكَ عَنِ الأهِلَّةِ قُلْ هِيَ مَوَاقِيتُ لِلنَّاسِ وَالْحَجِّ وَلَيْسَ الْبِرُّ بِأَنْ تَأْتُوْاْ الْبُيُوتَ مِن ظُهُورِهَا وَلَـكِنَّ الْبِرَّ مَنِ اتَّقَى وَأْتُواْ الْبُيُوتَ مِنْ أَبْوَابِهَا وَاتَّقُواْ اللّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

از تو در باره هلالهای ماه می پرسند ، بگو : برای آن است که مردم وقت ، کارهای خويش و زمان حج را بشناسند ...

شان نزول آیه

در حديثى مى‏خوانيم كه معاذ بن جبل خدمت پيامبر اكرم (صلي الله عليه و آله) رسيد و گفت: بسيار از ما سؤال مى‏كنند كه اين هلال ماه چيست و چه فايده دارد (چرا ماه تدريجا به صورت بدر كامل در مى‏آيد و باز به حالت اول بر مى‏گردد)؟ خداوند اين آيه را نازل فرمود و به آنان پاسخ گفت. در روايت ديگرى آمده است كه جمعى از يهود از رسول خدا (صلي الله عليه و آله) پرسيدند: هلال ماه براى چيست و چه فايده دارد؟ اين آيه نازل شد و فوايد مادى و معنوى آن را در نظام زندگى انسانها بيان كرد.

خداوند به پيامبر خود دستور مي دهد براي آنها بيان كند كه :طلوع ماه در ابتداي ماهها به صورت هلال وسپس تغييرتدريجي آن در انجام عبادات و وظائف ديني و همچنين نظام زندگي مادي آثار فراواني دارد.زيرا همه ميتوانند به آساني امور تجاري و قراردادهاي خود را تنظيم كنند ونيز روزه داشتن و انجام عبادات بزرگ حج موقع خاصي داردكه بهترين راه براي تعيين آن همين وضع هلال است. مردم ميتوانند با ديدن هلال هميشه ابتداووسط وانتهاي ماههارا تشخيص دهد.در حقيقت ماه يك (تقويم طبيعي) براي تمام افراد بشر است. يكي از امتيازات قوانين اسلام اين است كه دستورات آن معمولا بر طبق (مقياسهاي طبيعي)قرار داده شده است زيرا مقياسهاي طبيعي وسيله اي است كه در اختيار همگان قرار دارد وگذشت زمان بر آن اثري نميگذارد.به همين دليل خدا از مقياسهايي چون غروب آفتاب وطلوع فجر(مثل آيه 187همين سوره براي ساعات روزه داشتن ) وگذشتن خورشيد از نصف النهار ورؤيت ماه قرار داده است.